Hồ Tà Đùng và cao nguyên quanh nó — hiểu cho thật kỹ

Không. Hồ Tà Đùng là phần thượng của hồ chứa thủy điện Đồng Nai 3: đập chắn dòng chính sông Đồng Nai, nước dâng lên lấp kín các thung lũng giữa những dãy đồi, và mặt hồ ngày nay hình thành từ đầu thập niên 2010. Vì là hồ chứa, mực nước do mưa và việc vận hành điều tiết quyết định chứ không đứng yên như hồ tự nhiên.

Vì nước dâng vào một vùng đồi nhấp nhô. Thung lũng và sườn thấp chìm xuống, còn đỉnh đồi cao hơn mực nước thì nhô lên thành đảo hoặc bán đảo. Mực nước đổi theo mùa nên số đảo nhìn thấy cũng đổi — các con số hay được nhắc chỉ là ước lượng, chưa có một con số chính thức cố định.

Đêm trời quang, mặt đất và mặt hồ mất nhiệt nhanh; không khí lạnh nặng hơn nên đọng xuống thung lũng, còn hơi nước từ hồ và rừng ngưng lại thành sương, mây thấp. Lớp không khí lạnh nằm dưới lớp ấm hơn (nghịch nhiệt) giữ mây lại dưới tầm mắt người đứng trên đồi, tới khi nắng lên làm ấm và mây tan dần.

Đó là dải bờ nằm giữa mực nước cao nhất và thấp nhất trong năm. Mùa mưa hồ tích nước nên dải này bị ngập, mùa khô nước được xả dần để chạy máy và cấp cho hạ du nên dải đất lộ ra. Bị ngập rồi phơi khô luân phiên, cây khó bén rễ, nên bờ hồ hiện màu đất đỏ của lớp đất phong hoá.

Phần lớn cao nguyên vùng này phủ đá bazan — đá do dung nham phun trào nguội lại. Trong khí hậu nóng ẩm nhiều mưa, bazan phong hoá rất sâu, các khoáng chứa sắt bị oxy hoá thành ô-xít sắt nên đất có màu đỏ, nâu đỏ. Đó cũng là loại đất đỏ bazan quen thuộc của nhiều vùng Tây Nguyên.

Vườn quốc gia Tà Đùng là khu rừng đặc dụng trên khối núi Tà Đùng, được nâng hạng từ khu bảo tồn thiên nhiên. Hồ là công trình thủy điện; vườn quốc gia là rừng được bảo vệ theo Luật Lâm nghiệp, chia phân khu với quy định riêng — vào phân khu bảo vệ nghiêm ngặt phải được phép.

Chủ yếu do độ cao. Không khí càng lên cao càng loãng và nguội: trung bình cứ lên thêm khoảng 100 m thì nhiệt độ giảm chừng 0,6°C. Cộng thêm rừng che phủ và hơi ẩm từ mặt hồ, nên ban đêm, sáng sớm ở vùng cao nguyên này thường mát rõ so với đồng bằng.